Ćwiczenia logopedyczne

 ĆWICZENIA LOGOPEDYCZNE WSPOMAGAJĄCE ROZWÓJ MOWY DZIECKA

 

 

RODZAJE PROPONOWANYCH ĆWICZEŃ

 

Pracując nad mową dziecka należy uwzględnić wszystkie jej aspekty: fonetyczną, leksykalną i gramatyczną. Aby prawidłowo rozwijać wszystkie dźwięki mowy aparat artykulacyjny musi być odpowiednio przygotowany. Ćwiczenia mają na celu wypracowanie precyzyjnych ruchów narządów mowy Wymawiając poszczególne głoski musimy wykonać określone ruchy artykulatorów, a zatem wykonywana jest odpowiednia praca mięśni – każda głoska wymaga innych ruchów artykulacyjnych. Dlatego tak ważne są ćwiczenia, które usprawniają narządy mowy i wypracowują świadome oraz celowe ruchy języka, warg, żuchwy i podniebienia. Przeprowadzając ćwiczenia artykulatorów wspomagamy rozwój dziecka. Ćwiczenia te, to faza wstępna do pracy nad skorygowaniem wielu zaburzeń mowy. Bardzo istotne jest, aby były one wykonywane często i systematycznie, oraz aby dziecko miało możliwość obserwowania pracy aparatu mowy w lustrze.

 

I     Ćwiczenia oddechowe

*wdech nosem (usta zamknięte) i wydech ustami . Usta w czasie wydechu ułożone jak przy wymowie głoski u

*dmuchanie na kulkę z waty zaczepioną na nitce i tworzy wahadełko,

*przenoszenie za pomocą słomki elementów z papieru na podany rysunek,

*wąchanie kwiatów –  powoli wciąganie powietrza noskiem, czynność powtarzamy kilkakrotnie ( można też wąchać perfumy lub inne zapachy).

*dmuchawce – latawce –  wciąganie powietrza nosem i dmuchanie jak najdłużej na dmuchawiec lub latawce.

* chłodzenie zupy – ręce złożone na kształt głębokiego talerza,  wciąganie powietrza noskiem, a wydmuchiwanie buzią jak najdłużej

*chuchanie na zamarznięta szybę –  wciąganie powietrza nosem a następnie chuchanie jak najdłużej tak, aby zaparowała.

* mecz ping – ponga –  siedzenie po przeciwnych stronach stolika i dmuchanie na piłeczkę tak aby nie spadła ze stolika

*robienie kleksów z farby wodnej, dmuchanie na nie przez słomkę z różną siłą i pod różnym kątem. Rozdmuchiwana farba przypomina barwne kwiaty

*   dmuchanie na świecę w taki sposób, aby płomień wyginał się, ale nie zgasł.

*puszczanie baniek mydlanych. Zachęcanie do wykonania jak największej bańki mydlanej

*dmuchanie przez rurkę  na lekkie przedmioty.

*gotowanie wody – dmuchanie przez rurkę zanurzoną w wodzie tak, aby tworzyły się pęcherzyki powietrza na jej powierzchni.

*wydmuchiwanie kółek na lustrze.

*granie na organkach lub flecie.

 

Uwagi: Celem ćwiczeń oddechowych jest wydłużenie fazy wydechowej, zwiększenie pojemności płuc oraz wytwarzanie nawyku oddychania nosem.

 

II  Ćwiczenia słuchowe:

*rozróżnianie odgłosów z zamkniętymi oczami,

*różnicowanie głosów podobnych i różnych,

*różnicowanie głosek dźwięcznych i ich bezdźwięcznych odpowiedników

*wyklaskiwanie sylab.

 

  III Ćwiczenia języka i policzków

* dotykamy palcem lub łyżeczką podniebienia tuż za górnymi zębami, nazywając je „zaczarowanym miejscem”, „parkingiem”, w którym język (krasnoludek, samochód) powinien przebywać, gdy mamy zamkniętą buzię;

* wysuwanie języka do przodu;

* wysuwanie szerokiego języka na zewnątrz jamy ustnej;

* żucie brzegów języka zębami trzonowymi (żeby rozciągnąć całą jego powierzchnię);

* masaż języka – wysuwanie i cofanie języka przez lekko zwarte zęby;

* unoszenie języka na górną wargę (język wąski, wydłużony, zęby widoczne);

* unoszenie języka za górne zęby (język wąski);

* cofanie języka za wałek dziąsłowy;

*klaskanie językiem – naśladowanie odgłosu konia uderzającego kopytami o bruk;

* „liczenie ząbków” – dotykanie czubkiem języka górnych zębów po wewnętrznej stronie, podczas szerokiego otwierania jamy ustnej;

*„mycie zębów” – oblizywanie językiem górnych zębów po wewnętrznej stronie przy zamkniętych, a następnie otwartych ustach;

*„zaczarowany język” – przytrzymanie przez kilka sekund czubka języka na podniebieniu przy szeroko otwartych ustach;

*„krasnoludek zagląda do gardła” – cofanie języka w głąb jamy ustnej, zaczynając od górnych zębów, a kończąc na podniebieniu miękkim;

* zlizywanie czubkiem języka z podniebienia, np. kawałka czekolady lub gumy rozpuszczalnej, kremu czekoladowego, mleka w proszku (przy szeroko otwartych ustach);

*ssanie czubkiem języka na podniebieniu małego pudrowego cukierka, musującej witaminy C, opłatka lub naśladowanie ssania pożywienia;

* przytrzymywanie czubkiem języka przy podniebieniu rodzynek, pastylek pudrowych, cukierków z wgłębieniem w środku;

*„język malarzem” – język to pędzel, którego czubkiem dzieci mają naśladować malowanie różnych wzorów (kropek, kółek, linii, kwadratów, trójkątów). Moczenie „pędzla” w farbie oznacza dotykanie czubkiem języka wałka dziąsłowego. Płukanie „pędzla” to oblizywanie językiem dolnych dziąseł od wewnętrznej strony;

* „karuzela” – włóż język między wargi a dziąsła i zakręć nim raz w prawą, raz w lewą stronę;

* „słoń” – dosięgnij językiem (jak słoń trąbą) do ostatniego zęba na górze i na dole, z prawej i lewej strony;

* „wahadełko” – kierowanie czubka języka w kąciki ust;

* „młotek” – wbijamy gwoździe w ścianę. Spróbuj zamienić język w młotek i uderzaj o dziąsła tuż za górnymi zębami, naśladując wbijanie gwoździa;

* wysuwamy język na brodę, zwijamy w „łyżeczkę” i chowamy do buzi;

* „schodki” – czubek języka dotyka górnych jedynek, górnej wargi, a następnie nosa (buzia otwarta);

* masaż podniebienia – język jest masażystą i masuje podniebienie od zębów w stronę gardła i z powrotem;

 * naśladowanie różnych zwierząt:
– „krokodyl” – szerokie otwieranie buzi, wysuwanie żuchwy do przodu, naśladowanie „kłapania paszczą”
– „krowa” – naśladowanie przeżuwania trawy
– „zły pies” – zagryzanie górnymi siekaczami dolnej wargi, udawanie warczenia psa
– „wyjący pies” – naśladowanie wycia psa do księżyca (a-u, a-u)
– „konik” – kląskanie czubkiem języka o wałek dziąsłowy
– „króliczek” – próby utrzymania kredki między górną wargą, a nosem

„kameleon” – jak najdłuższe wysuwanie języka i chowanie go do buzi
– „żabki” – robienie z buzi dużego balonu, naciskanie lekko palcami na policzki, stopniowe wypuszczanie powietrza;

*naśladowanie mlaskania;

*śpiewanie znanych melodii na sylabach: la, lo, le, lu, ly

       

         IV Ćwiczenia warg:

* oblizywanie warg;

*„ryjek świnki” – wysuwanie zaokrąglonych warg do przodu

*rozchylanie warg jak przy uśmiechu

*„całuski” – cmokanie ustami;

*„zmęczony konik” – parskanie wargami;

*„kto silniejszy?” – napinanie warg w pozycji rozciągniętej. Dwie osoby siedzące naprzeciw siebie trzymają ustami kartkę papieru i każdy ciągnie w swoją stronę;

*„wąsy” – wysuwanie warg jak przy wymawianiu „u”, położenie na górnej wardze słomki lub ołówka i próby jak najdłuższego utrzymania;

*„drzwi do domu” – buzia do domek krasnoludka, a wargi to drzwi do domku. Pokaż jak wargi ściągnięte do przodu, otwierają się i zamykają;

*„straż pożarna” – wyraźne wymawianie samogłosek w parach: e o oraz a u;

*wydawanie odgłosów:
– krowy – mu, mu
– kukułki – kuku, kuku
– sowy – hu, hu
– psa – hau, hau
– rybki – plum, plum
– pukania – puku, puku
– uderzania – buch, buch
– chodzenia – tupu, tupu;

*„pyszczek rybki” – wysuwanie warg do przodu, a następnie naprzemienne ich otwieranie i zamykanie;

*„ryjek” – układanie warg w kształcie ryjka, a następnie ich rozsuwanie do uśmiechu;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Literatura:
– Antos D, Demelowa G, Styczek I, Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy, WSiP
– Chmielewska E, Zabawy logopedyczne i nie tylko – poradnik dla nauczycieli i rodziców MAC S.A.
– Demel D, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP
– Kozłowska K, Pomagajmy dzieciom z zaburzeniami mowy, ZPN